WASZYNGTON, 22 stycznia 2026, 08:15 EST
- NASA informuje, że TESS wstrzymuje pracę nad Sektorem 99, aby skupić się na specjalnej obserwacji międzygwiezdnej komety 3I/ATLAS.
- Specjalne ustawienie teleskopu trwa od 15 do 22 stycznia, a dane zostaną natychmiast publicznie zarchiwizowane, bez okresu wyłączności.
- Naukowcy zauważają, że termin ten zbiega się z geometrią bliską opozycji, co może zwiększyć precyzję pomiarów pyłu kometarnego.
NASA przekierowała swojego satelitę do poszukiwania planet TESS, aby skupić się na specjalnej obserwacji międzygwiezdnej komety 3I/ATLAS, wstrzymując zwykłe badania gwiazd w poszukiwaniu egzoplanet. Zaktualizowany harmonogram pokazuje, że TESS będzie skierowany wzdłuż ekliptyki Układu Słonecznego od 15 do 22 stycznia, a następnie wznowi kampanię Sektora 99. 1
Termin jest kluczowy, ponieważ niedawna publikacja przewidziała, że 3I/ATLAS ustawi się w odległości mniejszej niż jeden stopień od osi Ziemia–Słońce w ten czwartek — konfiguracja ta nazywana jest bliską opozycją. Przy tak małych kątach widzenia pył może wywołać „wybuch opozycyjny”, nieliniowy wzrost jasności spowodowany sposobem rozpraszania światła przez cząstki. 2
Międzygwiezdne komety to rzadcy goście. Według NASA, 3I/ATLAS jest dopiero trzecim potwierdzonym obiektem wykrytym przemieszczającym się przez nasz Układ Słoneczny z zewnątrz, po 1I/’Oumuamua w 2017 roku i 2I/Borisov w 2019 roku. NASA potwierdza również, że nie stanowi ona zagrożenia dla Ziemi. 3
16 stycznia Centrum Wsparcia Naukowego TESS ogłosiło, że kampania kometarna została przypisana do Sektora 1751. To ustawienie na ekliptyce ma na celu utrzymanie trajektorii komety w obrębie jednego detektora, jednocześnie unikając przewidywanego rozproszonego światła. TESS rejestruje zarówno obrazy całej klatki, jak i pliki pikseli o krótkiej kadencji wzdłuż trajektorii komety. Dane będą dostępne w Mikulski Archive for Space Telescopes natychmiast, bez okresu wyłączności. 4
TESS — czyli Transiting Exoplanet Survey Satellite — zazwyczaj monitoruje gwiazdy pod kątem słabych spadków jasności wskazujących na przejście planety przed gwiazdą. Podczas obserwacji komety te same pomiary jasności pokazują, jak zmienia się aktywność, gdy gaz i pył ulegają sublimacji, a jądro się obraca.
Gdy ATLAS wykrył obiekt w lipcu 2025 roku, astronom z Uniwersytetu Hawajskiego Larry Denneau, współkierownik projektu, przyznał, że wciąż pracowali nad potwierdzeniem podstawowych informacji. „Poza tym nie wiemy zbyt wiele” — powiedział agencji Reuters, gdy zespoły starały się zdobyć większe teleskopy do dalszych obserwacji. 5
Urzędnicy NASA sięgnęli po dane z teleskopów kosmicznych Hubble’a i Jamesa Webba, aby zdementować internetowe plotki, jakoby obiekt był sztucznego pochodzenia. „Cieszy nas, że świat zastanawiał się razem z nami”, powiedziała szefowa naukowa NASA Nicola Fox podczas listopadowego briefingu. Astrofizyk z Oksfordu Chris Lintott odrzucił teorię o statku kosmicznym obcych jako „czysty nonsens”. 6
Naukowcy dążą teraz do czystszej fizyki. Dane zebrane w pobliżu opozycji mogą ujawnić, jak bardzo ziarna są refleksyjne i czy pył jest zwarty, czy puszysty — to wskazówki, które pokazują, jak materiał był przetwarzany w innym układzie gwiezdnym, zanim kometa została wyrzucona w przestrzeń międzygwiazdową.
Nie ma gwarancji na sukces. Każdy wzrost jasności spowodowany geometrią obserwacji musi zostać odróżniony od typowych wahań aktywności komety, a wszystko to podczas gdy obiekt słabnie, oddalając się na tle zatłoczonego pola gwiazd.
Po skupieniu się na komecie, TESS powróci do swojej misji poszukiwania planet. Jednak w przypadku 3I/ATLAS czas działa na naszą niekorzyść: z każdym tygodniem staje się coraz słabsza, bardziej odległa i trudniejsza do śledzenia.
