WASZYNGTON, 17 stycznia 2026, 10:32 (EST)
- NASA ogłosiła, że jej satelita Transiting Exoplanet Survey Satellite tymczasowo wstrzyma część swojego harmonogramu obserwacji w tym miesiącu, aby śledzić międzygwiezdną kometę 3I/ATLAS.
- Agencja potwierdziła, że dane dotyczące komety zostaną skalibrowane i natychmiast udostępnione publicznie, bez okresu wyłączności.
- 3I/ATLAS to dopiero trzeci potwierdzony obiekt międzygwiezdny, który przeszedł przez nasz Układ Słoneczny.
NASA ogłosiła w piątek, że jej satelita Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) wstrzyma trwające obserwacje Sektora 99 na rzecz specjalnej kampanii śledzenia międzygwiezdnej komety 3I/ATLAS. Zebrane dane zostaną skalibrowane i udostępnione publicznie zgodnie ze standardowymi procedurami misji. (NASA Science)
To wydarzenie jest istotne, ponieważ 3I/ATLAS to rzadki gość spoza naszego Układu Słonecznego — dopiero trzeci potwierdzony obiekt tego typu, po 1I/ʻOumuamua w 2017 roku i 2I/Borisov w 2019 roku. Takie międzygwiezdne komety niosą materię powstałą wokół innych gwiazd, dając odległy, ale bezpośredni wgląd w to, jak powstają planety i mniejsze ciała w innych miejscach. (European Space Agency)
Okno czasowe jest tu bardzo wąskie. Kometa szybko słabnie, kurczy się i ciemnieje z każdym tygodniem. To sprawia, że naukowcy muszą polegać na instrumentach zdolnych do ciągłych, długotrwałych obserwacji.
TESS został zaprojektowany do wykrywania minimalnych zmian jasności — fotometrii, mówiąc prościej — gdy obiekty przechodzą przed gwiazdami. Skierowany wzdłuż trajektorii komety, instrument ten może monitorować zmiany aktywności komety po jej najbliższym zbliżeniu do Słońca, wychwytując szybkie rozjaśnienia lub przyciemnienia, które mogłyby umknąć obserwatorom naziemnym.
Kometa 3I/ATLAS została po raz pierwszy zaobserwowana 1 lipca 2025 roku przez wspierany przez NASA teleskop przeglądowy ATLAS w Río Hurtado w Chile. NASA zidentyfikowała ją jako międzygwiezdną ze względu na jej hiperboliczną, niezwiązaną orbitę. Najbliżej Słońca znalazła się około 30 października 2025 roku, a następnie przeleciała obok Ziemi 19 grudnia w odległości około 1,8 jednostki astronomicznej — czyli około 170 milionów mil. NASA potwierdza, że nie stanowi ona zagrożenia dla naszej planety. Zarówno teleskopy Hubble’a, jak i Jamesa Webba wykonały obserwacje tej komety. (NASA Science)
NASA informuje, że 3I/ATLAS poruszała się z prędkością około 137 000 mil na godzinę, gdy została po raz pierwszy zaobserwowana, przyspieszając do około 153 000 mil na godzinę w peryhelium, czyli najbliższym punkcie względem Słońca. Trajektoria komety może być nieznacznie zmieniana przez procesy odgazowywania — uwalnianie gazów podczas ogrzewania się lodów — ale NASA podkreśla, że te efekty w przypadku 3I/ATLAS są minimalne. Powinna pozostać widoczna z Ziemi przez mały teleskop na porannym niebie do wiosny 2026 roku, a w marcu minie Jowisza, kierując się na zewnątrz Układu Słonecznego. (NASA Science)
Jednak nauka nie zawsze będzie prosta. Komety ewoluują szybko, a wykrycie słabego, poruszającego się obiektu w szerokopolowych danych może być skomplikowane — zwłaszcza jeśli aktywność komety osłabnie lub jej emisja pyłu będzie się wahać, zakłócając sygnał.
Poza oficjalnymi działaniami agencji, sieć astronomów amatorów i obserwatoriów monitoruje kometę, gdy oddala się ona od Słońca. Virtual Telescope Project we Włoszech zorganizował transmisję na żywo 16 stycznia, opisując to jako „bardzo cenną okazję”, by zobaczyć 3I/ATLAS na żywo, według założyciela Gianluki Masiego. (Space)
Naukowców przyciąga prosty powód: bieżące pomiary jasności dokładnie w momencie, gdy kometa uspokaja się po bliskim przelocie obok Słońca, w fazie, gdy dżety i emisje pyłu pozostają nieprzewidywalne.
Gdy zestaw danych zostanie upubliczniony, analitycy zarówno z NASA, jak i spoza niej, będą mogli od razu rozpocząć poszukiwania wzorców, które pokażą, jak ten przybysz wypada na tle komet powstałych bliżej Ziemi.
