WASZYNGTON, 20 stycznia 2026, 08:01 EST
- Dane z teleskopu SPHEREx NASA pokazują, że międzygwiezdny kometa 3I/ATLAS uwalnia zwiększone ilości gazu i pyłu po bliskim przelocie obok Słońca.
- Kometa osiągnie opozycję 22 stycznia, co oznacza, że obserwatorzy z Ziemi będą mieli dłuższe okno do śledzenia jej przez całą noc.
- Naukowcy potwierdzają, że to trzeci międzygwiezdny obiekt zaobserwowany w Układzie Słonecznym i już jest w drodze na zewnątrz.
Kosmiczny teleskop SPHEREx NASA wykrył, że międzygwiezdny kometa 3I/ATLAS wszedł w zauważalnie bardziej aktywną fazę po swoim najbliższym zbliżeniu do Słońca, zwanym peryhelium. Carey Lisse z Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory nazwał go „znacznie bardziej aktywnym obiektem”. (Sci.News: Breaking Science News)
Moment jest kluczowy, ponieważ ten gość należy do najrzadszych obiektów śledzonych przez astronomów. NASA zauważa, że 3I/ATLAS to dopiero trzeci potwierdzony międzygwiezdny obiekt zaobserwowany w naszym Układzie Słonecznym, po 1I/‘Oumuamua i 2I/Borisov. Porusza się po trajektorii hiperbolicznej — zbyt szybko, by grawitacja Słońca mogła go przechwycić. NASA potwierdza, że nie stanowił zagrożenia dla Ziemi, przelatując w odległości około 1,8 jednostki astronomicznej 19 grudnia, a w marcu ma minąć Jowisza, kierując się na zewnątrz. (NASA Science)
Włoski Virtual Telescope Project planuje internetową sesję obserwacyjną na żywo 22 stycznia, rozpoczynającą się o 23:30 UTC, po tym jak chmury zakłóciły ich ostatnią transmisję zaplanowaną na 16 stycznia. Opozycja ma miejsce, gdy obiekt znajduje się mniej więcej naprzeciwko Słońca na niebie Ziemi, co zwykle oznacza dłuższą widoczność nocą, choć 3I/ATLAS wciąż jest słaby. (The Virtual Telescope Project 2.0)
W artykule opublikowanym na serwerze preprintów arXiv, Lisse i współpracownicy opisali obserwacje 3I/ATLAS przez SPHEREx w dniach 8–15 grudnia. Zarejestrowali dane w podczerwieni w zakresie od 0,75 do 5 mikronów, wykrywając emisje cyjanku, wody, cząsteczek organicznych, dwutlenku węgla i tlenku węgla. Zespół zauważył, że sygnał wodny był około 20 razy silniejszy niż w poprzednich danych SPHEREx, a strumień tlenku węgla wzrósł w podobnym stopniu. Co ciekawe, pył i związki organiczne miały kształt gruszkowaty, podczas gdy większość cech gazowych pojawiała się jako okrągłe na zdjęciach. Określili to jako wstępną analizę, a bardziej kompleksowe badania są planowane przed powrotem SPHEREx w ten rejon w kwietniu. (arXiv)
Kometa wzbudziła wiele dyskusji od czasu jej odkrycia, ale już w listopadzie przedstawiciele NASA nie znaleźli dowodów wskazujących na sztuczne pochodzenie. „Wygląda i zachowuje się jak kometa” — powiedział Amit Kshatriya, zastępca administratora NASA. Tymczasem astrofizyk z Oksfordu Chris Lintott odrzucił teorię o statku kosmicznym obcych jako „czystą niedorzeczność”. (Reuters)
3I/ATLAS po raz pierwszy został zauważony 1 lipca 2025 roku dzięki teleskopowi zlokalizowanemu w Chile, który jest częścią sieci ATLAS — wspieranego przez NASA programu poszukującego potencjalnie niebezpiecznych obiektów. „Wiele wysiłków jest podejmowanych, aby obserwować ten obiekt,” powiedział wówczas agencji Reuters astronom z Uniwersytetu Hawajskiego, Larry Denneau, współkierujący projektem ATLAS. (Reuters)
Okno obserwacyjne nie jest po naszej stronie. Kometa już się oddala, a obserwacje z Ziemi mogą zostać uniemożliwione przez chmury, światło Księżyca lub po prostu przez to, że obiekt zgaśnie szybciej, niż się spodziewano.
Naukowcy interesują się nawet krótkimi wybuchami aktywności, ponieważ pokazują, jak zachowuje się międzygwiezdna kometa po przekroczeniu „linii lodu” Układu Słonecznego — miejsca, gdzie światło słoneczne powoduje parowanie lodu wodnego. Kolejna wiarygodna obserwacja najprawdopodobniej pochodzić będzie z teleskopów kosmicznych, a nie amatorskich.
