- Francja podobno rozważa wysłanie terminali internetowych satelitarnych Eutelsat do Iranu jako jedną z opcji.
- Aktywiści poinformowali AP, że usługa Starlink w Iranie jest obecnie darmowa dla użytkowników posiadających odbiorniki, a SpaceX wypuścił aktualizację oprogramowania mającą przeciwdziałać zakłóceniom.
- Reuters zauważył, że Starlink posiada konstelację ponad 9 000 satelitów, podczas gdy Eutelsat zarządza flotą nieco ponad 600.
Francja rozważa, czy przekazać terminale internetowe satelitarne Eutelsat do Iranu po decyzji Teheranu o wprowadzeniu szeroko zakrojonej blokady internetu w związku z gwałtownymi protestami. Francuski minister ds. cyfryzacji Jean-Noël Barrot powiedział parlamentarzystom: „Rozważamy wszystkie opcje.” 1
To jest teraz kluczowe, ponieważ wyłączenie internetu przez Iran wykracza poza zwykłe zakłócenie mediów społecznościowych. Celem jest zablokowanie rozpowszechniania filmów, wiadomości i koordynacji na żywo w miarę nasilania się represji.
Ta technologia przekształca satelitarny internet szerokopasmowy w rodzaj luki, której rządy się obawiają: dostęp do internetu omijający lokalną infrastrukturę telekomunikacyjną, węzły przełączające i krajowych dostawców internetu, których można wyłączyć na polecenie.
Eutelsat zajmuje zaskakująco strategiczną pozycję. Według Reutersa firma jest właścicielem OneWeb i otrzymuje wsparcie zarówno od rządu francuskiego, jak i brytyjskiego. To wsparcie czyni ją jedyną inną „konstelacją” na niskiej orbicie okołoziemskiej (sieć wielu współpracujących satelitów) poza Starlinkiem Elona Muska.
SpaceX wywiera silniejszy, natychmiastowy wpływ. Aktywiści powiedzieli Associated Press, że Starlink zlikwidował opłaty dla Iranu, skutecznie czyniąc usługę darmową dla użytkowników z istniejącymi odbiornikami. Wprowadzili także aktualizację oprogramowania mającą pomóc użytkownikom omijać irańskie zakłócenia. 2
AP informuje, że decyzja zapadła po tym, jak Iran odciął wszystkie usługi telekomunikacyjne i internetowe dla swoich 85 milionów obywateli 8 stycznia, gdy protesty nasiliły się w obliczu chaosu gospodarczego i spadającej waluty. SpaceX nie skomentował jeszcze publicznie tej zmiany i nie odpowiedział na prośby o komentarz, dodaje raport.
Technologia jest prosta: dopóki antena Starlink jest zasilana i skierowana w niebo, może ominąć krajową blokadę. Mehdi Yahyanejad z organizacji non-profit Net Freedom Pioneers, która pomagała dystrybuować urządzenia w Iranie, nazwał Starlink „kluczowym” dla przesyłania dowodów – takich jak nagrania z centrum medycyny sądowej w pobliżu Teheranu.
Scenariusz „anteny w oknie” wiąże się z realnym ryzykiem. Według AP, Starlink jest zakazany w Iranie na mocy przepisów telekomunikacyjnych. Aktywiści obawiają się, że użytkownicy mogą zostać oskarżeni o szpiegostwo – przestępstwo zagrożone karą śmierci – jeśli urzędnicy powiążą aktywność Starlink z pomocą dla USA lub Izraela.
To zamieniło się w grę w chowanego. Ahmad Ahmadian z Holistic Resilience powiedział AP, że od 2022 roku prawdopodobnie przemycono ponad 50 000 terminali. Ludzie często maskują terminale jako panele słoneczne, trzymając je na widoku, ale zamaskowane, ponieważ antena wymaga niezakłóconej linii widzenia i w innym przypadku jest łatwa do wykrycia.
Reakcja Iranu pokazuje wyciągnięte wnioski z wcześniejszych wyłączeń. Według AP, siły bezpieczeństwa uciekły się do „skrajnych taktyk” mających na celu zakłócanie sygnałów radiowych Starlink, a nawet sieci GPS. Po otrzymaniu zgłoszeń SpaceX wprowadził aktualizację oprogramowania. Reuters cytuje założyciela NetBlocks, Alpa Tokera, który wskazał, że łączność Starlink „wydaje się być ograniczona”, co sugeruje, że zakłócenia przynoszą pewien efekt.
W tym momencie Eutelsat mógłby teoretycznie rozszerzyć swoje możliwości — ale kluczową rolę odgrywają tu fizyka i technologia. Reuters zauważa, że konstelacja Starlinka licząca ponad 9 000 satelitów zapewnia szybsze prędkości w porównaniu do sieci Eutelsat, która ma ponad 600 satelitów. Dodatkowo terminale Starlink są tańsze i prostsze w instalacji; doradca Carlos Placido zwrócił też uwagę, że terminale OneWeb są zwykle większe i bardziej podatne na zakłócenia.
Kolejnym poważnym problemem jest tutaj ryzyko silnej zależności. AP cytuje Julię Voo z Międzynarodowego Instytutu Studiów Strategicznych, która ostrzega, że poleganie na jednej firmie jako rozwiązaniu awaryjnym „tworzy pojedynczy punkt awarii”. Zwraca też uwagę, że obecnie nie istnieją równoważne alternatywy.
To, co pozostaje niepewne — i może szybko wymknąć się spod kontroli — to czy jakakolwiek zewnętrzna inicjatywa może rozwinąć się na taką skalę, by przeciwstawić się rządowi gotowemu przejmować terminale, zakłócać sygnały i penalizować ich posiadanie. Sytuacja prawna i regulacyjna jest również skomplikowana: Al Jazeera informuje, że Iran już skierował spór do agencji ONZ ds. telekomunikacji (ITU), która orzekła przeciwko nieautoryzowanemu wdrożeniu Starlinka. 3
Obecnie blackout w Iranie stanowi rzeczywisty test dla internetu satelitarnego — zarówno jako narzędzia protestów, jak i broni geopolitycznej. To, co wydarzy się dalej, może zależeć mniej od rakiet, a bardziej od logistyki: kto zdoła przemycić terminale, utrzymać je w ukryciu i zapewnić działanie, gdy pojawią się zakłócacze.
